W skrócie: Zawodnik trenujący HYROX odczuwał ból barku podczas pływania kraulem. W GSP Clinic w Gorzowie Wielkopolskim zaczęliśmy od fizjoterapii, żeby pozbyć się bólu, czyli skutku. Potem w ruchu wychwyciliśmy błąd techniki, który ten ból powodował: zbyt długi ruch ramion. Po skróceniu ruchu ból ustąpił, czasy pływania się poprawiły, a dystans na treningu wzrósł w trzy tygodnie z 2000 do 2750 metrów. To jeden przypadek, a nie reguła dla każdego.
Czy większy zakres ruchu zawsze oznacza lepszą technikę? Czy skrócenie ruchu może zmniejszyć dolegliwości bólowe, poprawić czas i pozwolić na wykonanie większej pracy treningowej? W fizjoterapii sportowej często poszukujemy sposobów na poprawę mobilności, zwiększenie siły i doskonalenie techniki. Tymczasem niekiedy rozwiązaniem nie jest zwiększanie zakresu ruchu, ale jego indywidualne dostosowanie do możliwości zawodnika.
Przykładem jest przypadek mężczyzny trenującego HYROX, u którego występował ból barku podczas pływania kraulem. Pierwszym krokiem była fizjoterapia bolesnego barku. Drugim było wychwycenie błędu w technice, który ten ból powodował, i usunięcie go w ruchu: skrócenie ruchu ramion. Ból ustąpił, poprawiły się czasy pływania, a zawodnik zwiększył dystans pokonywany podczas treningu z 2000 do 2750 metrów w ciągu trzech tygodni.
Przypadek ten stanowi dobry przykład pracy według koncepcji Global System Patterns: fizjoterapeuta najpierw pozbywa się bólu, czyli skutku, a potem w ruchu eliminuje jego przyczynę. To także przykład optymalizacji wzorca ruchowego w praktyce fizjoterapeutycznej.
HYROX łączy bieganie z ośmioma stacjami ćwiczeń funkcjonalnych. W przypadku opisywanego zawodnika pływanie stanowiło dodatkowy element treningu, a nie konkurencję rozgrywaną podczas zawodów HYROX. Miało być kolejną formą aktywności wspierającą rozwój kondycji fizycznej.
Pojawiający się ból barku stanowił jednak ograniczenie. Jeśli dolegliwości utrudniają wykonywanie kolejnych jednostek treningowych, zawodnik może mieć trudności z realizacją zaplanowanej objętości pracy. W takiej sytuacji celem postępowania nie musi być wyłącznie zmniejszenie bólu. Równie istotne staje się znalezienie sposobu poruszania się, który pozwoli utrzymać aktywność i stopniowo zwiększać tolerancję wysiłku.
Kraul wymaga wielokrotnego wykonywania ruchów kończyn górnych. W kolejnych fazach cyklu ramię jest unoszone, przemieszczane nad wodą, wprowadzane do wody, a następnie wykorzystywane do generowania siły napędowej.
W tym procesie uczestniczą między innymi mięsień najszerszy grzbietu, mięsień piersiowy większy, mięsień naramienny oraz mięśnie stożka rotatorów. Ważną funkcję pełnią również mięśnie stabilizujące łopatkę, w tym mięsień zębaty przedni i mięsień czworoboczny.
Powtarzalność ruchów, obciążenie treningowe i sposób wykonywania poszczególnych faz cyklu mogą mieć znaczenie dla występowania dolegliwości barku. Badania dotyczące pływaków wskazują między innymi na związek problemów barkowych z objętością treningową oraz wybranymi błędami technicznymi.
Nie oznacza to jednak, że każdy ból barku podczas kraula wynika z nieprawidłowej techniki. Przyczyny mogą być wieloczynnikowe, a podobne objawy mogą towarzyszyć różnym problemom dotyczącym tkanek i funkcji stawu ramiennego.
Dlatego zamiast automatycznie zalecać zwiększanie mobilności lub wzmacnianie określonego mięśnia, warto przeanalizować, w jakich warunkach występują objawy i jak zmieniają się one pod wpływem modyfikacji ruchu.
W koncepcji Global System Patterns fizjoterapeuta ma dwa zadania: pozbyć się bólu, czyli skutku, i znaleźć w ruchu przyczynę, a potem ją wyeliminować. Jednym z jej założeń jest też poszukiwanie optymalnego sposobu wykonywania ruchu zamiast dążenia do jednego, uniwersalnego wzorca. Istotne znaczenie ma obserwacja ruchu, ocena funkcjonalna, dobór indywidualnej interwencji oraz ponowna ocena reakcji organizmu.
W takim podejściu nie zakłada się, że każdy zawodnik powinien wykonywać dane zadanie dokładnie w ten sam sposób. Punkt odniesienia stanowią możliwości konkretnej osoby, jej cel treningowy oraz reakcja na zastosowane obciążenie.
W analizowanym przypadku problem dotyczył bólu barku podczas pływania. Najpierw zajęliśmy się samym bolesnym barkiem w gabinecie. Potem, zamiast skupiać się wyłącznie na bolesnej okolicy, sprawdziliśmy, jak zawodnik pływa, i zmodyfikowaliśmy sposób wykonywania całego zadania ruchowego: skróciliśmy ruch ramion w kraulu.
Skrócenie ruchu nie musi oznaczać utraty funkcjonalności. W określonych warunkach może pozwolić na ograniczenie zakresu, który prowokuje objawy, lub zmianę sposobu rozkładania obciążenia podczas kolejnych faz cyklu.


W kraulu znaczenie ma między innymi zakres unoszenia ramienia, jego rotacja, położenie łopatki oraz sposób wykonywania pociągnięcia pod wodą. Jeśli modyfikacja techniki pozwala uniknąć drażniącej pozycji, dolegliwości mogą się zmniejszyć.
Nie oznacza to jednak, że krótszy ruch zawsze odciąża bark. Jeżeli zawodnik kompensuje krótszy krok pływacki większą częstotliwością ruchów, liczba powtarzalnych obciążeń w jednostce czasu może wzrosnąć. Ostateczny efekt zależy więc od całej strategii ruchowej, intensywności pływania i objętości treningu.
W analizowanym przypadku istotne jest to, że zmiana nie ograniczyła się do chwilowego zmniejszenia bólu. Według obserwacji zawodnik poprawił również czasy pływania i zwiększył dystans treningowy. To sugeruje, że zastosowana modyfikacja była dobrze tolerowana i nie stanowiła przeszkody w realizacji jego celów.
Nie dysponujemy jednak dokładnymi pomiarami kadencji, długości kroku pływackiego ani porównywalnymi wynikami czasowymi przed i po interwencji. Nie można zatem stwierdzić, że poprawa wyników nastąpiła bezpośrednio wskutek zwiększenia kadencji. Jest to jedna z możliwych hipotez, którą należałoby zweryfikować pomiarami.
Najbardziej wymiernym rezultatem opisanego przypadku była zmiana objętości treningowej.
Początkowo zawodnik przepływał 2000 metrów podczas jednostki treningowej. Po trzech tygodniach pokonywał 2750 metrów.
Oznacza to wzrost o 750 metrów, czyli 37,5% względem początkowego dystansu 2000 metrów.
Tak duża zmiana w krótkim okresie jest istotną obserwacją praktyczną. Pokazuje, że po modyfikacji techniki zawodnik był w stanie wykonać większą pracę treningową.
Nie należy jednak utożsamiać zwiększenia dystansu z udowodnioną poprawą wydolności fizjologicznej. Do takiego wniosku potrzebne byłyby dodatkowe pomiary, a także informacje o intensywności, przerwach i strukturze jednostek treningowych.
Podobnie ustąpienie bólu jest ważną obserwacją kliniczną, ale pojedynczy przypadek nie pozwala stwierdzić, że identyczna strategia przyniesie taki sam efekt u innych osób.
Z perspektywy fizjoterapii najważniejsze jest to, że zastosowana zmiana pozwoliła temu zawodnikowi trenować bez zgłaszanych wcześniej dolegliwości i zwiększyć realizowaną objętość.
Przypadek zawodnika HYROX pokazuje, że warto oceniać nie tylko to, jak wygląda ruch, ale również to, jak organizm reaguje na jego zmianę.
W praktyce można wykorzystać następujący schemat postępowania:
W opisanym przypadku najpierw fizjoterapia zajęła się bólem barku, a potem skrócenie ruchu ramion w kraulu usunęło błąd techniki, który ten ból powodował. Ból barku ustąpił, czasy pływania się poprawiły, a dystans treningowy wzrósł z 2000 do 2750 metrów w ciągu trzech tygodni.
To dobry przykład tego, że optymalizacja ruchu może być ważniejsza niż dążenie do maksymalnego zakresu lub jednego, idealnego wzorca technicznego.
W podejściu GSP fizjoterapeuta najpierw pozbywa się bólu, czyli skutku, a potem w ruchu eliminuje jego przyczynę. Punktem wyjścia jest ocena konkretnej osoby, jej możliwości i reakcji na zadanie ruchowe. Następnie wprowadza się indywidualną zmianę i sprawdza jej efekty.
Nie oznacza to, że skracanie ruchu jest uniwersalnym rozwiązaniem bólu barku albo że zawsze poprawi wynik sportowy. Oznacza natomiast, że warto testować uzasadnione modyfikacje, zamiast z góry zakładać, że większy zakres ruchu musi być lepszy.
W fizjoterapii sportowej celem nie jest wykonanie ruchu według jednego schematu za wszelką cenę. Celem jest znalezienie sposobu, który pozwoli zawodnikowi wykonywać potrzebne zadanie efektywnie, tolerować obciążenie i stopniowo rozwijać możliwości treningowe.
Czasem rozwiązaniem nie jest więc wykonywanie większego ruchu, ale znalezienie takiego ruchu, który lepiej odpowiada potrzebom konkretnego zawodnika.
Czy krótszy ruch ramion w kraulu zawsze odciąża bark?
Nie. Jeśli krótszy ruch nadrabia się większą liczbą ruchów, liczba powtarzalnych obciążeń może wzrosnąć. Efekt zależy od całej strategii ruchowej, intensywności pływania i objętości treningu.
Czy ból barku podczas kraula zawsze wynika ze złej techniki?
Nie. Przyczyny mogą być wieloczynnikowe, a podobne objawy mogą towarzyszyć różnym problemom stawu ramiennego. Dlatego najpierw oceniamy, w jakich warunkach pojawia się ból, a dopiero potem zmieniamy ruch.
Jak wygląda takie postępowanie w GSP Clinic?
Najpierw ocena i fizjoterapia bolesnego barku, żeby pozbyć się bólu. Potem analiza ruchu, żeby znaleźć przyczynę, kontrolowana zmiana techniki, ponowna ocena i monitorowanie reakcji na zwiększanie dystansu i intensywności.
Boli Cię bark podczas pływania albo innego treningu? W GSP Clinic przy ul. Kostrzyńskiej 12 w Gorzowie Wielkopolskim najpierw zajmujemy się bólem, a potem w ruchu szukamy jego przyczyny. Umów wizytę online lub zadzwoń: 791 671 531.
Umów wizytę u Nikodema Buczkowskiego: zapisy online do grafiku Nikodema.
Autor: Nikodem Buczkowski – fizjoterapeuta GSP Clinic w Gorzowie Wielkopolskim.
Przypadek opisano anonimowo, zdjęcia publikujemy za zgodą zawodnika. Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji ze specjalistą.
NASZA LOKALIZACJA:
GSP CLINIC
ul. Kostrzyńska 12,
66-400 Gorzów Wielkopolski